М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи бэдэрээлинэй үнүбэрситиэт, кылгастык ХИБҮ (урукку аата Саха государственнай университета (СГУ)) — Россия Азия өттүгэр ордук улахан үнүбэрситиэттэриттэн биирдэстэрэ. Арассыыйаҕа маннык бэдэрээлинэй таһымнаах уон эрэ үнүбэрситиэт баар.

Үнүбэрситиэт төрүттэммит сылынан 1956 сыл ааҕыллар, оччолорго 1933 сыллаахха тэриллибит Саха государственнай педагогика института ССРС Миниистирдэрин Сэбиэтин Уурааҕынан (1956 сыл атырдьах ыйын 23 күнэ) үнүбэрситиэт буолбута.

Омуктар доҕордоһууларын уордьанынан наҕараадаламмыта (1984 с.). 1990 сылтан сэбиэскэй партийнай уонна судаарыстыбыннай диэйэтэл Аммосов Максим Кирович аатын сүгэр (РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун уурааҕынан (1990 сыл ахсынньы 27 күнэ). Саха Сувереннай Республикатын бастакы Президенэ Михаил Ефимович Николаев быһаччы өйөөһүнүнэн уонна туруорсуутунан Саха государственнай университетыгар М.К. Аммосов аата иҥэриллибитэ.

М.К. Аммосов – үөрэх бастакы наркома. Саха сиригэр аан бастаан советскай оскуолалар тэриллиилэрэ Максим Аммосов аатын кытта быһаччы сибээстээхтэр, урукку оскуолалары бу кэмҥэ үлэ народнай оскуолаларыгар кубулуталлар, маасса ортотугар үөрэхтээһини маассабайдык ыытар бастакы акылаатын Максим Кирович Аммосов уурбута.

Саха АССР тэриллибит маҥнайгы күннэриттэн өрөспүүбүлүкэ экономикатын уонна култууратын түргэнник өрө көтөҕүү кыһалҕата тирээбитэ. Маныаха М.К. Аммосов этиитинэн Арассыыйатааҕы билим академиятын иһинэн Саха сирин биэс хайысханан чинчийэр сабардамнаах (комплексная) билим экспедицията тэриллэр. Бу экспедиция түмүгүнэн метереологическай уонна аэрологическай станциялары, Саха сиринээ5и геофизическай обсерваторияны, тыа хаһаайыстыбатын опытнай станциятын, тыл, литература уонна история институтун, Якутскайдааҕы пединституту тэрийбитэ, республикатааҕы кыраайы үөрэтэр музей уонна научнай библиотека тэриллибиттэрэ, Пекарскай 13 томнаах тылдьыта бэчээттэнэн бүппүтэ.