Төһө да Аҕа дойду Улуу сэриитин дуораана, аһыыта-ньулууна мүлүрүйдэр, уоттаах сэрии саллааттара сааһыран тарбахха баттанар гына аҕыйаабыттарын да иһин, оччотооҕу хорсун быһыы, норуот биир киһи курдук турунан Кыайыыны уһансыыта дьыл-хонук өксүөнүгэр суураллыбат.
Дойду үрдүнэн үлэлиир байыаннай-историческай общество үлэтин 2012 сыллаахха Президент Владимир Путин уурааҕар олоҕуран тэриллибитэ. Сүрүн сыалынан-соругунан дойду иһигэр баар байыаннай-историческай, культурнай объектары, нэһилиэстибэни үөрэтии, чөл хаалларыы, үүнэн иһэр эдэр көлүөнэҕэ патриотическай тыыҥҥа, иитэр-үөрэтэр суолталаах. Бу общество Саха сиринээҕи салаатын Е.Ярославскай аатынан холбоһуктаах музей директора Николай Бугаев салайар. Бу күннэргэ Николай Дмитриевич Таатта улууһун Ытык Күөл сэлиэнньэтигэр Албан аат толору кавалера, чулуу буойун Дмитрий Ананьевич Петров олорбут дьиэтигэр дойду үрдүнэн ыытыллар акция чэрчитинэн мэҥэ өйдөбүнньүк бэлиэни туруорууга сырытта. Долгутуулаах тэрээһиҥҥэ Ытык-Күөл сэлиэнньэтин, Дьохсоҕон нэһилиэктэрин баһылыктара Егор Павлов, Петр Захаров, 2-с №-дээх Ытык Күөл орто оскуолатын директора Дмитрий Сергеев, П.А. Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннас түмэлин сэбиэдиссэйэ Михаил Аржаков, сулустаах буойун оҕолоро, сиэннэрэ уо.д.а. кыттыыны ыллылар.
Ол курдук тэрээһиҥҥэ мустубут дьоҥҥо туһаайан Николай Бугаев дойду үрдүнэн үлэлиир байыаннай-историческай общество ыытар үлэтин, ханнык акциялар баалларын туһунан сырдатта. Бүгүҥҥү тэрээһин акцията инньэ 2015 сылтан ыла саҕаламмытын, бу сылга диэри уопсайа дойду үрдµнэн Геройдар, Албан аат толору кавалердара олорбут дьиэлэригэр, үөрэммит оскуолаларыгар, кинилэр ааттарын кытта ситимнээх уулуссаларга уопсайа 2900 мемориальнай дуоска туруоруллубутун туһунан эттэ. Саха сиригэр биир бастакынан бу Ытык Күөлгэ Д.А.Петров олорбут дьиэтигэр туруорбуттарын туһунан бэлиэтээтэ. Маннык мемориальнай дуоскалар, акцияны салҕаан салгыы ууруллуохтара диэтэ. Нэһилиэк баһылыктара Егор Павлов, Петр Захаров улууспут Геройун аатын үйэтитиигэ ыытыллар үлэлэри кэпсээтилэр. Ол курдук Д.А.Петров аатын сүгэр Ытык Күөл иккис нүөмэрдээх оскуолата улууспутугар киэҥ үлэни иилиир-саҕалыыр. Олортон ааттыахха сөп «Албан аат» кулууп байыаннай-патриотическай хайысхаларынан үлэлиирин. Республика 10 геройдар ааттарын сүгэр оскуолалары кытта сибээс тутуһар, сыл аайы Петровскай ааҕыылары, буулдьанан ытыыга күрэхтэһиилэри тэрээһиннээхтик ыытар. Быйыл кыайыы кынаттаах, албан ааттаах чулуу буойун төрөөбүтэ 100 сыллаах үбүлүөйэ төрөөбүт нэһилиэгэр Даккыга (Дьохсоҕоҥҥо билигин киирэр, -авт.) өрөспүүбүлүкэ хабааннаах тэриллибитэ.
Манна даҕатан буойун Д.А.Петров туһунан кылгастык аҕыннахха, кини 1921 сыллаахха от ыйын 8 күнүгэр Таатта улууһун Боробул нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. 1938 сыллаахха 7 кылаастаах Уолба оскуолатын бүтэрбитэ. Үөрэҕин бүтэрэн баран социальнай хааччыйыы отделын инспекторынан, промартыал счетоводунан үлэлээбитэ. Аҕа дойду Улуу сэриитин уоттаах кыргыһыытын толоонугар 1942 сыллаахха Чурапчы райвоенкоматынан кыһыл аармыйа кэккэтигэр ыҥырыллыбыта. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр 1944 сыллаахха муус устар ыйтан киирбитэ. 1-кы Белорусскай фронт 11-с танковай корпуһугар 65-с танка биригээдэтигэр моторизованнай батальон пулеметчыга. Дмитрий Ананьевич күн сиригэр баара суоҕа 50 сыл олорбута. Киил мастыы уһаарыллыбыт саха чулуутун олоҕо, үлэтэ-хамнаһа атыттарга үтүө холобур буолан көлүөнэттэн көлүөнэҕэ кэпсэнэ, сырдатылла туруохтун…
С.ХАЛГАЕВА