Саха сиригэр баар уонна бүтүн Илин Сибииргэ соҕотох , Россияҕа да ахсааннаах оҕо бэчээтин кыһата Тааттаттан төрүттээх норуодунай суруйааччы Н.Е.Мординов-Амма Аччыгыйа аатын сүгэр. Хаһыакка үйэ аҥарыттан ордук редакторынан үлэлээбит , саха суруналыыстыкатын Далбар Хотуна Нина Иннокентьевна Протопопова бу кыһаҕа Николай Егорович аатын иҥэрэр туһунан ыра-баҕа санаата этэ.
Амма Аччыгыйа өр кэмҥэ оччотооҕу «Бэлэм буол» оҕо хаһыатыгар литература салаатын салайбыта, үлэлээбитэ. Быйыл суруйааччы төрөөбүтэ 115 сыла. Манна сыһыаран, кини төрөөбүт –үөскээбит Харбалаах оскуолатын кытта икки улахан бырайыагы, куонкурустары түмүктээтибит. Үөрэнээччилэргэ аналлаах научнай-практическай кэмпириэнсийэни уонна Амма Аччыгыйа айымньыларыгар уруһуй куонкуруһун ыыттыбыт.
Бу да чэрчитинэн уонна норуодунай суруйааччы Д.К.Сивцев –Суорун Омоллоон эмиэ төрөөбүтэ 115 сылын көрсө, духуобунас муҥур киһитин үйэтитэр, билиҥҥи кэм ааҕааччытыгар дириҥ философиятын: олоҕун, айар үлэтин, кини кэмин үтүө өйдөбүллэрин сырдатар соруктаах Таатта улууһугар баран кэллибит.
Биһиги ыҥырыыбытын ылынан, оҕо суруйааччыта, быраас идэлээх Светлана Валентиновна Тарасенко Таатта улууһугар ыалдьыттаата. Оҕо бэчээтин кытта доҕордоһор, сурунааллары, хаһыаттары ааҕар үөрэнээччилэри кытта көрсөн кэпсэттибит, оҕолор чинчийбит үлэлэрин доргуччу ааҕан иһитиннэрдилэр.

dav

dav

dav

dav

dav

Оҕо суруйааччыта оҕо ааҕар уонна сайдар эйгэтин туһугар диэн «Подари подписку детям» аһымал акциябытыгар кыттыһан элбэх оҕолоох ыалларга сурутууну бэлэхтээтэ. Бэйэтин кинигэлэрин туһунан кэпсээтэ.
Төһө да ыарыы-тумуу долгуна баарын үрдүнэн биһиги этиибитин биир бастакынан Таатта улууһун администрацията, Чөркөөх бөһүөлэгин баһылыга Андрей Петрович Семенов, Чөркөөхтөөҕү «Саха сиринээҕи политсыылка» историко-мемориальнай мусуойа (сэбиэдиссэй Попов Николай Ефимович) уонна П.А.Ойуунускай аатынан СӨ Судаарыстыбаннай мусуойа (Аржаков Михаил Геннадьевич) өйөөн-өйдөөн туран бу сырыыбытын суруйааччылар төрөөбүт алаастарыттан саҕалаан, үөрэммит оскуолаларыгар тиийэ, алаастарынан айаннатан барытын сиһилии көрдөрөн олус киэҥник тэрийдилэр. Экскурсовод, биһиги былааммытын барытын торумнаабыт, тиэмэлэрбитин кытта тыырсыбыт киэҥ билиилээх, Суорун Омоллоону кытта бодоруһан үлэлээбит Изабелла Яковлевна Жерготоваҕа махтанабыт.

Тааттаҕа айаммыт саамай улахан соругунан хаһыаттарбытыгар, сурунаалларбытыгар уонна социальнай ситимҥэ баар бары ханаалларбытыгар («Кэскил МедиаПродакш» ютуб) ыччакка кэпсиир үйэлээх матырыйаалы хомуйуу, устуу буолар. Хаһыат суруналыыһа Мария Захарова, анал видеограф идэлээх Владислав Потапов хаары үрдүнэн кытта сүүрэн туһааннаах дьоммутуттан дьоһун интервьюларын ыллыбыт, үйэтитэхпит диэн эрэннэрэбит.
Чөркөөх мусуойун киинин сэбиэдиссэйэ Николай Ефимовиһы кытта быһа барыллаан кэпсэтиибитигэр аһаҕас халлаан анныгар баар политсыылка историко-мемориальнай мусуойга «Кэскил балаҕана» диэн ааттаан туран оҕолор айар, суруйар дьоҕурдарын уһугуннаран, онно анал дьарыктары ыытырга туһалаатын диэн биир балаҕаны аныахпыт диэбитэ —дьиҥэр сүрдээх улахан суолталаах дьаһал дии саныыбыт.
«П.А.Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннас мусуойун», «Чөркөөхтөөҕү Саха сиринээҕи политсыылка историко-мемориальнай мусуойун» уонна «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһата холбоһон Россия биир саамай улахан, бөдөҥ бырайыагар «Деревянное кольцо России» кыттыахпыт дэстибит. Манна анаан устар биэриилэрбитин өссө эһиил туолар Саха республикатын 100 сылыгар аныыр баҕа санаалаахпыт.
Улуу убайбыт Былатыан Ойуунускай төрөөбүт алааһыгар, үөрэммит оскуолатыгар тиийэн, оччотооҕу тыыны-салгыны эҕэрийэн, балаҕаныгар сэмээр көмүлүөк оһоҕун оттон , онно олорон кэпсэтэн, сэһэргэһэн холкутаан төнүннүбүт.
Салгыы, Суорун Омоллоон олорбут алааһа эмиэ туспа өйдөбүлү хаалларар. Оҕо сааһын кэпсэттибит, улуу айымньыларын ырытыыларын иһиттибит, уҥуоҕар тохтоон аастыбыт…
Сандаара чаҕылыйар сааскы күн сылаас уота харахпытын симириктэтэр, иэдэспитин сылытар, Оттон биһиги чопчу соруктаах айаммыт аны ытык-мааны, талааннаах дьонунан биллэр-сураҕырар дьоһун сиргэ Баайаҕаҕа хайыһар.
Сабыс-саҥа субу үлэҕэ киирбит «Ньургуһун» уһуйааҥҥа биһигини уол сэбиэдиссэй Мандаров Конон Кононович үөрэн-көтөн утары көрүстэ. Оҕо сурунаалларын уонна хаһыаттарын үлэһиттэрэ күн аайы тиийбэппит быһыылаах, ол да иһин соһуччу соҕус буоллубут. Светлана Валентиновна эбии үөрэхтээһин иһинэн үлэлиир куруһуок салайааччытын, логопеды кытта көрсөн кэпсэттэ, кырачааннарга бэйэтин кинигэтин бэлэхтээтэ. Оттон биһиги ырыа-хоһоон иһиттибит, сэбиэдиссэйдиин оҕо таһаарыыларын кытта доҕордоһорго ньымалары ырытыстыбыт.
Быйыл биһиги «Кэскил» хаһыаппыт, уруккута «Бэлэм буол» ыам ыйын 15 күнүгэр төрүттэммитэ 85 сылын бэлиэтиибит. Баайаҕа бөһүөлэгин баһылыга Роман Романович Романов манна үөрэхтээһин тэриллибитэ 150 сылынан уонна хаһыаппыт үбүлүөйдээх сылыгар «Баайаҕаҕа—85 «Кэскили» диэн сурутуу акцияны ыытарга бэлэмин эттэ. Туох барыта оҕоттон, оҕоҕо уонна оҕо туһугар диэн биир санаалаах буоларын биһиги үөрэ иһиттибит.

Саха бөлүһүөгэр Мандар Ууска ыалдьыттааһын, кини ыллыктаах этиитин, көрүүтүн истэн иҥэринэр уонна ону ааҕааччыгар тириэрдэр диэн эмиэ биир улахан сорукпут этэ. Владислав уһулла, мин ыйытыктары биэрдим, Мария Захарова иһиттэ уонна сурунна. Ол туһунан кэмигэр көрөн оргууйдук таһааран иһиэхпит.
Баайаҕаҕа Моҕол Ураһа таһыгар улахан этнокультурнай- этнографическай киин баар буолуохтааҕын туһунан харахтара сырдаан, сүргэлэрэ көтөҕүллэн туран кэпсииллэр. Бу сайынтан ыла Моҕол Ураһаҕа саха сиэри-туомун ыытар буолаллара биһиэхэ сахаларга олус туһалыа дии саныыбыт. Ол курдук «Уус түмэлэ» саха балаҕана үлэҕэ киирэр эбит, манна Борис Федорович муспут туттар тэриллэрэ, үҥүүлэр, батастар, быһаҕын араастара ону сэргэ саха уустарын оҥоһуктарын үлэлэрэ туруоҕа.
Күндүтүк саныыр киһибитигэр Борис Федоровичка оҕо хаһыаттарын уонна сурунаалларын ааттарыттан махтанабыт, түгэн булаҥҥын кэпсэтэн-сэһэргэһэн ааспыккар. Этэҥҥэ сырыт, эн биһигин кытта мэлдьи баар буол!

Татьяна Жиркова , суруналыыс,
Н.Е.Мординов-Амма Аччыгыйа аатынан «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһатын сүрүн эрэдээктэрэ.
Бэлэмнээтэ Изабелла Жерготова. Чөркөөх

Хаартыскаларга: «Үүнэр көлүөнэ сайдарын туһугар»—ытык-мааны Таатта сиригэр.